Design Academy Eindhoven 2004 - Milan Concept

'Concrete Poetry'

Een krachtmeting tussen utiliteit en hedonisme, zo kunnen we de presentatie omschrijven van de Design Academy op de meubelbeurs in Milaan, voorjaar 2004. Designers hebben wel gevaren bij de economische hoogconjunctuur van de afgelopen jaren, maar het tij is gekeerd.
Economisch gaat het bergafwaarts, de Derde Wereld is vrijwel bankroet en het Westen is bang. Zoals iedere crisis brengt dit kerende tij niet alleen rampspoed maar vooral ook nieuwe uitdagingen mee. We zijn toe aan nieuwe inzichten over de mens en zijn wereld, we zijn toe aan inventieve oplossingen voor mondiale en lokale problemen. Ook voor designers ligt er weer een nieuwe uitdaging.

'Functionaliteit moet opnieuw geformuleerd worden', meent Joris Laarman die onlangs afstudeerde met een weelderig vormgegeven verwarming van beton. Op het basale materiaal na oogt de verwarming on-Nederlands.
Het belangrijkste kenmerk van Nederlandse vormgeving is over het algemeen een grote soberheid. Achter een heldere vormentaal schuilt meestal een kleurig palet aan ideeën maar die zijn zelden of nooit vertaald in daadwerkelijke kleur- en vormexplosies. Laat staan in overbodige ornamentiek.
Maar Laarman zou geen Nederlander zijn als hij zijn ontwerp niet perfect zou weten te legitimeren met goede argumenten.

Luxueuze, tijdrovende ambachtelijke technieken en decoratiepatronen spelen al langere tijd een belangrijke rol in het werk van bekende designers als Jurgen Bey, Hella Jongerius, Marcel Wanders, Wieki Somers, Job Smeets. En dat konden zij prima verantwoorden door te verwijzen naar de achterliggende concepten én naar de economische hoogconjunctuur. De generatie na hun zet een stap verder en laat zien dat decoratie zelfs nuttig en functioneel kan zijn.

Zo lijkt Laarmans verwarming op het eerste gezicht weliswaar een postmodern citaat van een voorbije periode uit de kunstgeschiedenis. Maar hij is méér, de luxueuze Rococo ornamentiek is ook nog eens puur functioneel. Een verwarming functioneert optimaal door een zo groot mogelijk oppervlak en volume in te nemen.
De bestaande minimalistisch vormgegeven verwarmingen lijken het wel te beloven, maar in werkelijkheid functioneren ze helemaal niet geweldig. Veelzeggend heet Laarmans alternatief 'reinventing functionality'.

In een tijd die vraagt om nuttige oplossingen leggen hij en zijn generatiegenoten de functionalistische eisen van het Modernisme weer onder de loep. Zij accepteren geen doemdenken dat ons zou veroordelen tot de meest basale eenvoud als die niet noodzakelijk is.
Zij onderzoeken hoe we juist de marges kunnen verbreden waarbinnen functionele vormgeving zich prima kan meten met puur hedonisme.
Ornament en functie vallen perfect samen in de verwarming van Laarman, de verwarmingsketel wordt tegelkachel, de gereedschapskist bekleedt met bloemen en de stoeptegel wordt een decoratief repeterend element.
Het haakwerk wordt keramisch, de voeg verbergt een juweel en de cristal ketting brengt functionalisme tot leven. Luxe is noodzaak.

Li Edelkoort, 2004.

MILAN 2004 INDEX >

DUTCH PRODUCT DESIGN LINKS >